Model

Model (โมเดล) คือตัวปัญญาประดิษฐ์จริงๆ ที่ทำงานอยู่เบื้องหลังแอปแชตอย่าง Claude หรือ ChatGPT: โปรแกรมขนาดมหึมาที่ผ่านการเทรนด้วยข้อมูลจำนวนมากจนอ่านและสร้างข้อความ (รวมถึงเข้าใจรูปภาพ) ได้ เวลาเราพิมพ์คำถาม แอปจะส่งข้อความไปให้ model ประมวลผล (ขั้นตอนนี้เรียกว่า inference) แล้วผลิตคำตอบกลับมาทีละ token ผู้ผลิตแต่ละเจ้าไม่ได้มี model แค่ตัวเดียวแต่มีเป็น "ครอบครัว": Anthropic มี Claude Fable 5, Opus 5, Sonnet 5 และ Haiku 4.5 ส่วน OpenAI มีตระกูล GPT-5.6 ที่แยกเป็นรุ่น Sol, Terra และ Luna รวมถึง model เฉพาะทางสำหรับสร้างภาพและเสียงแยกต่างหาก

แต่ละรุ่นต่างกันใน 4 แกนหลัก: ความสามารถ ความเร็ว ราคา และขนาด context-window ตัวอย่างจากเอกสารของ Anthropic: Claude Fable 5 รุ่นท็อปคิดราคา $10 ต่อ input 1 ล้าน token และรับ context ได้ 1 ล้าน token ขณะที่ Haiku 4.5 รุ่นเล็กที่เร็วที่สุดคิดเพียง $1 และรับได้ 200k token ฝั่ง OpenAI ก็ไล่ราคาตั้งแต่ $0.20 ถึง $5 ต่อ input 1 ล้าน token เช่นกัน นักพัฒนาเลือกใช้ผ่าน model ID เช่น claude-fable-5 หรือ gpt-5.6-sol โดยฝั่ง Claude ทุก model ID ผูกกับ snapshot รุ่นที่ตายตัว: แก้ ID แค่บรรทัดเดียว ระบบทั้งตัวก็เปลี่ยน "สมอง" ทันที

คนทำงานยุค AI ควรรู้จักคำนี้เพราะคำถามยอดฮิตอย่าง "ทำไม AI ของเราตอบไม่ฉลาด แพง หรือช้า" มักต้องเริ่มตอบจาก model ที่เลือกใช้ งานเดียวกันอาจถูกลงเป็นสิบเท่าถ้าเลือกรุ่นให้เหมาะกับงาน และ model มีวงจรชีวิตของมันเอง: ทั้ง Anthropic และ OpenAI มีการ deprecate รุ่นเก่าเป็นระยะ (เช่น Claude Opus 4.1 มีกำหนดปลดระวางในเดือนสิงหาคม 2026) ระบบงานที่ผูกกับ model รุ่นใดรุ่นหนึ่งจึงต้องมีแผนย้ายรุ่นเสมอ

ตัวอย่างจากบทสนทนาจริง

ทีมผมจะเอา AI มาช่วยตอบแชทลูกค้า ได้ยินว่า Claude รุ่นท็อปฉลาดสุด จัดตัวท็อปไปเลยดีไหมครับ

ไม่จำเป็นครับ model ตระกูลเดียวกันมีหลายรุ่นให้เลือก งานตอบแชทสั้นๆ ปริมาณเยอะเหมาะกับรุ่นเล็กอย่าง Haiku ที่เร็วกว่าและถูกกว่ารุ่นท็อปราว 10 เท่า ($1 เทียบ $10 ต่อ input 1 ล้าน token) เก็บรุ่นใหญ่ไว้ใช้กับงานวิเคราะห์ซับซ้อนจะคุ้มกว่า

ระวังสับสนกับ

• agent : model คือสมองที่รับข้อความเข้าแล้วตอบออกมาหนึ่งครั้ง ส่วน agent คือระบบที่เอา model มาวนทำงานหลายรอบและเรียกใช้ tool ภายนอกได้จนงานเสร็จ
• แอปแชต (Claude, ChatGPT) : ตัวแอปคือหน้าบ้านที่ครอบ model อีกชั้น แอปเดียวกันสลับ model ได้หลายรุ่น การบอกว่า "ใช้ ChatGPT" จึงยังไม่ได้บอกว่ากำลังใช้ model รุ่นไหนอยู่