AI

AI (Artificial Intelligence) หรือปัญญาประดิษฐ์ คือความสามารถของระบบคอมพิวเตอร์ในการทำงานที่ปกติผูกอยู่กับสติปัญญาของมนุษย์ เช่น การเรียนรู้ การใช้เหตุผล การแก้ปัญหา การรับรู้ และการตัดสินใจ ในอีกมุมหนึ่ง AI ยังเป็นชื่อสาขาวิชาที่ศึกษาวิธีสร้างเครื่องจักรให้รับรู้สภาพแวดล้อมแล้วเลือกการกระทำที่พาไปถึงเป้าหมายได้เอง สาขานี้ก่อตั้งอย่างเป็นทางการในปี 1956 ที่ Dartmouth workshop ผ่านทั้งช่วงรุ่งเรืองและช่วงเงียบเหงาที่เรียกว่า AI winter มาหลายรอบ ก่อนจะกลับมาแรงหลังปี 2012 เมื่อ GPU ทำให้การฝึก neural network เร็วขึ้นมาก และเร่งขึ้นอีกหลังปี 2017 กับสถาปัตยกรรม transformer จนเกิด AI boom ในยุค 2020s ที่ generative AI สร้างข้อความ ภาพ เสียง และวิดีโอได้

AI ยุคปัจจุบันส่วนใหญ่ขับเคลื่อนด้วย machine learning: แทนที่จะเขียนกฎตายตัวทีละข้อ เราให้ระบบเรียนรู้ pattern จากข้อมูลจำนวนมากผ่านกระบวนการ training ผลลัพธ์ที่ได้คือ model ที่นำไปใช้งานจริง เทคนิคเด่นคือ deep learning ซึ่งใช้ neural network หลายชั้นสกัด feature จากข้อมูลดิบทีละระดับ นอกจากนี้ AI ยังครอบคลุมโจทย์ย่อยอีกหลายด้าน ทั้งการใช้เหตุผล การวางแผน การประมวลภาษาธรรมชาติ (natural language processing) การรับรู้ผ่าน sensor และ robotics และเมื่อนำ model มาต่อกับเครื่องมือจนลงมือทำงานหลายขั้นตอนแทนเราได้ ก็จะกลายเป็น agent

ทำไมคนทำงานยุคนี้ต้องรู้: เพราะ AI อยู่รอบตัวเรามานานแล้วโดยไม่รู้ตัว ทั้ง search engine ระบบแนะนำหนังและสินค้า chatbot ไปจนถึง generative AI ที่ช่วยร่างงานเขียนและเขียนโค้ด แต่มีจุดที่ต้องแยกให้ออก: ระบบที่เราใช้จริงทุกวันนี้เป็น narrow AI คือเก่งเฉพาะงานที่ถูกออกแบบมา ส่วน AGI (Artificial General Intelligence) ที่แก้ปัญหาได้หลากหลายเทียบเท่ามนุษย์ยังเป็นเป้าหมายที่บริษัทอย่าง OpenAI และ Google DeepMind กำลังไล่ตามอยู่ ดังนั้นเวลาใครพูดว่า "เอา AI มาใช้" ให้ถามต่อเสมอว่าหมายถึงความสามารถแบบไหน เพราะคำนี้เป็นคำร่มที่กว้างมาก

ตัวอย่างจากบทสนทนาจริง

ถาม: "พี่ครับ ผู้บริหารสั่งให้แผนกเรา 'เอา AI มาใช้' นี่แปลว่าต้องลงทุนซื้อหุ่นยนต์มาตั้งในออฟฟิศเลยไหม"

ตอบ: "ไม่ต้องเลยครับ AI ส่วนใหญ่คือ software ที่ทำงานซึ่งปกติต้องใช้สมองคน เช่น อ่านเอกสารแล้วสรุป ตอบแชทลูกค้า หรือช่วยร่างโค้ด เริ่มจากงานที่ทีมทำซ้ำบ่อยๆ แล้วลองเครื่องมือ generative AI ที่พิมพ์ prompt สั่งงานได้เลย ไม่ต้องมีหุ่นยนต์สักตัวก็นับว่าใช้ AI แล้ว"

ระวังสับสนกับ

• Machine Learning (ML): ไม่ใช่คำเดียวกับ AI แต่เป็นเทคนิคย่อยที่ทำให้ระบบเรียนรู้จากข้อมูล · AI เป็นคำร่มที่กว้างกว่า ครอบคลุมทั้ง ML และเทคนิคอื่น เช่น search, logic และ probabilistic methods
• model: ชิ้นงานที่จับต้องได้ซึ่งเกิดจากการ train เวลาพูดถึง "Claude" หรือ "GPT" เรากำลังพูดถึง model หนึ่งตัว · ส่วน "AI" คือชื่อเรียกรวมของความสามารถและทั้งสาขาวิชา