คาร์บอนต่อคำขอ AI: วิธีคำนวณเปิดสูตรรายแรก ๆ ที่ให้เท็กซัสสูงกว่าสวีเดน 8.5 เท่า และเหตุผลที่ต้องอ่านพร้อมผลประโยชน์ของผู้เผยแพร่

เมื่อ 21 ตุลาคม 2026 Berget AI ผู้ให้บริการ AI ของสวีเดน เผยแพร่วิธีคำนวณคาร์บอนต่อคำขอ AI หนึ่งครั้งพร้อมตัวเลขผลลัพธ์ ข้อค้นพบที่เป็นพาดหัวคือคำขอเดียวกันปล่อยคาร์บอนในเท็กซัสมากกว่าในสวีเดนราว 8.5 เท่า (Berget AI)

สิ่งที่ทำให้งานนี้ต่างจากตัวเลขคาร์บอน AI ที่เห็นกันทั่วไปคือสูตรเปิดให้ตรวจได้ ไม่ใช่ตัวเลขที่ประกาศมาลอย ๆ แต่สิ่งที่ต้องอ่านคู่กันเสมอคือผู้เผยแพร่ขายบริการในภูมิภาคที่ผลออกมาดีที่สุด ซึ่งอยู่ในหัวข้อท้ายหน้านี้

สิ่งที่วัด

หน่วยที่วัดคือคำขอแบบที่พบจริงในการใช้งาน ประกอบด้วยข้อความเข้า 5,000 โทเคนและออก 387 โทเคน ถ่วงน้ำหนักด้วยปริมาณการใช้งานของวันปกติ โมเดลที่ใช้คือ Kimi K3 รันบนโน้ด B300 แบบแชร์กัน (Berget AI)

Kimi K3 เป็นโมเดลที่ปล่อยน้ำหนักออกมาจริง แต่อยู่ใต้สัญญาอนุญาตชื่อ Kimi K3 License ไม่ใช่สัญญาโอเพนซอร์สตามนิยามของ OSI จึงเรียกได้ว่าเปิดน้ำหนัก แต่ไม่ควรเรียกว่าโอเพนซอร์ส

ตัวเลขผลลัพธ์

ค่าเฉลี่ยของโลกที่หน้านี้อ้างคือราว 470 กรัมต่อกิโลวัตต์ชั่วโมง (Berget AI)

ตัวเลข 0.38 กรัมมาจากกล่องสรุปข้อเท็จจริง ส่วนย่อหน้านำของหน้าเดียวกันเขียนว่าราว 0.4 กรัม ถ้าจะอ้าง 0.38 ควรระบุว่ามาจากกล่องสรุป

ที่มาของการปล่อยต่างกันคนละขั้ว ในสวีเดนราว 89% มาจากการผลิตฮาร์ดแวร์ ในเท็กซัสราว 90% มาจากไฟฟ้า และเท็กซัสมีน้ำหล่อเย็นเพิ่มราว 6 มิลลิลิตรต่อคำขอ (Berget AI)

ส่วนต่างไม่ได้มาจากความเข้มคาร์บอนของไฟอย่างเดียว

หน้านี้ระบุว่าพลังงานต่อคำขออยู่ราว 4 วัตต์ชั่วโมงทั้งในสวีเดนและเท็กซัส (Berget AI) แต่หน้านี้ไม่ได้สรุปว่าส่วนต่างทั้งหมดมาจากความเข้มคาร์บอนของกริด และตัวเลขของหน้าเดียวกันก็ไม่สนับสนุนข้อสรุปนั้น

เหตุผลคือหน้านี้ให้เยอรมนีที่ราว 337 กรัมต่อกิโลวัตต์ชั่วโมง ซึ่งสูงกว่าเท็กซัสที่ราว 333 แต่ให้เยอรมนีปล่อย 2.5 กรัมต่อคำขอ น้อยกว่าเท็กซัสที่ 3.2 กรัม ถ้าพลังงานต่อคำขอเท่ากันทุกภูมิภาคจริง เยอรมนีต้องปล่อยมากกว่าเท็กซัสเล็กน้อย ไม่ใช่น้อยกว่า

คำอธิบายอยู่ในหน้าเดียวกัน คือการระบายความร้อน การใช้อากาศเย็นแบบนอร์ดิกได้ค่า PUE ราว 1.15 โดยไม่ใช้น้ำ ขณะที่ภูมิอากาศร้อนขยับไปทางค่า 1.8 และใช้น้ำได้ถึงราว 2 ลิตรต่อกิโลวัตต์ชั่วโมง (Berget AI) แปลว่าพลังงานรวมต่อคำขอต่างกันตามภูมิภาคด้วย ค่า 4 วัตต์ชั่วโมงน่าจะเป็นพลังงานระดับการประมวลผลก่อนคิด PUE แต่หน้านี้ไม่ได้ระบุให้ชัด

วิธีคำนวณ

วิธีอ้างสเปก SCI for AI ของ Green Software Foundation ใช้ผ่านแพ็กเกจชื่อ @bergetai/co2-calculator รุ่น 1.1.1 (Berget AI) ตัวแพ็กเกจยืนยันได้จากทะเบียน npm ว่ารุ่นล่าสุดคือ 1.1.1 เผยแพร่วันเดียวกับข่าว และสัญญาอนุญาตเป็น MIT ซึ่งอ่านยืนยันได้จากไฟล์ LICENSE ตรง ๆ ไม่ใช่แค่คำประกาศ (npm · LICENSE)

ฐานการคิดเป็นแบบอิงที่ตั้ง คือใช้ความเข้มคาร์บอนเฉลี่ยปัจจุบันของกริดในแต่ละภูมิภาค และรวมคาร์บอนจากการผลิตฮาร์ดแวร์เข้าไปด้วยที่ราว 1,000 กิโลกรัมต่อ GPU ของศูนย์ข้อมูลหนึ่งตัว (Berget AI)

องค์กรร่วมที่หน้านี้ระบุคือ Stockholm Environment Institute เป็น knowledge partner, WattTime เป็น scientific partner และ Klimatkollen เป็น partner คำพูดในข่าวมาจาก Somya Joshi ผู้อำนวยการวิจัยของ SEI (Berget AI)

ขอบเขตที่ไม่ครอบคลุม

หน้านี้ไม่มีหัวข้อชื่อข้อจำกัด ของพวกนี้กระจายอยู่ในเชิงอรรถและกล่องสรุป สิ่งที่ระบุว่าไม่ครอบคลุมมีสามเรื่อง คือไม่รวมคาร์บอนจากการฝึกโมเดลโดยให้เหตุผลว่าตัวเลขที่ผู้ผลิตรายงานเองแกว่งถึงบวกลบ 50% ใช้ค่าเฉลี่ยของกริดไม่ใช่ค่าส่วนเพิ่มซึ่งบริษัทระบุว่าจะเพิ่มเข้าเครื่องมือเดือนถัดไปและอาจเปลี่ยนตัวเลขฝั่งสวีเดนอย่างมีนัยสำคัญ และไม่รวมน้ำกับพลังงานที่ใช้ในการผลิตชิป (Berget AI)

แยกจากสามเรื่องนั้นคือการนับ GPU มือสองว่ามีคาร์บอนแฝงเป็นศูนย์ อันนี้อยู่ใต้หัวข้อฮาร์ดแวร์ในฐานะตัวเลือกวิธีคำนวณที่ประกาศเป็นข้อเท็จจริง ไม่ใช่ข้อจำกัดที่บริษัทยอมรับ และเป็นตัวเลือกที่กระทบสัดส่วน 89% ของตัวเลขสวีเดนโดยตรง

หมายเหตุแก้ไขของตัวข่าวเอง

หน้านี้มีหมายเหตุแก้ไขลงวันที่ 21 ตุลาคม 2026 ระบุว่าฉบับที่แจกภายใต้ embargo ให้ไอร์แลนด์ 1.2 กรัม เยอรมนี 2.1 กรัม และเท็กซัส 3.9 กรัม พร้อมระบุส่วนต่างเท็กซัสต่อสวีเดนเป็นสิบเท่า การทบทวนแหล่งของค่าความเข้มกริดทำให้แก้เป็นไอร์แลนด์ราว 224 เยอรมนีราว 337 และเท็กซัสราว 333 ผลคือส่วนต่างกลายเป็น 8.5 เท่า และค่าของสวีเดนไม่เปลี่ยน (Berget AI)

ตัวเลข 8.5 เท่าคือตัวเลขที่บริษัทเผยแพร่อยู่จริงในวันนี้ คำว่าสิบเท่าปรากฏบนหน้านี้ครั้งเดียวและอยู่ในหมายเหตุแก้ไขในฐานะตัวเลขที่ถูกยกเลิกไปแล้ว

เรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อย

ข้อแรกคือการอ่านว่าความแตกต่างมาจากไฟฟ้าสะอาดเพียงอย่างเดียว ตัวเลขของหน้านี้เองชี้ว่าการระบายความร้อนมีส่วนด้วย

ข้อที่สองคือการเอาตัวเลขนี้ไปเทียบกับตัวเลขคาร์บอน AI จากที่อื่นตรง ๆ ตัวเลขนี้ไม่รวมการฝึกโมเดล ส่วนตัวเลขที่อ้างกันในที่อื่นหลายตัวรวมการฝึกเข้าไปด้วย

ข้อที่สามคือการเรียกการนับ GPU มือสองเป็นศูนย์ว่าเป็นข้อจำกัดที่บริษัทยอมรับ บริษัทประกาศเป็นวิธีคำนวณ ไม่ใช่คำยอมรับ

สิ่งที่ยังไม่มีหลักฐาน

ค่าความเข้มคาร์บอนของกริดสวีเดนที่ 8 กรัมต่อกิโลวัตต์ชั่วโมงยืนยันจากแหล่งอิสระไม่ได้ และต่ำกว่าค่าที่แหล่งอื่นเผยแพร่อย่างมีนัย แหล่งอิสระให้ราว 18 กรัมถึงราว 35 กรัม (Nowtricity) หน้าอธิบายวิธีการของบริษัทเองระบุว่า 8 กรัมเป็นค่าที่อนุรักษ์นิยมเมื่อเทียบกับสัญญาซื้อไฟปลอดฟอสซิลของบริษัทที่ราว 2.5 กรัม ซึ่งแปลว่าค่านี้สะท้อนส่วนผสมไฟของบริษัทเอง ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยกริดของประเทศ จุดนี้ขัดกับคำว่าอิงค่าเฉลี่ยตามที่ตั้ง จึงควรเรียกว่าค่ากริดที่ Berget ใช้ ไม่ใช่ค่ากริดของประเทศ (methodology)

ค่าของเท็กซัสตรวจทานได้ ค่า ERCOT จากตารางสรุป eGRID2023 ของ EPA อยู่ในระดับเดียวกันกับที่หน้านี้อ้าง (EPA eGRID2023) ส่วนค่าไอร์แลนด์และเยอรมนียังไม่ได้ตรวจที่ต้นทาง

ผลประโยชน์ของผู้เผยแพร่ และสถานะแหล่งเดียว

Berget AI ขายบริการ inference และโครงสร้างพื้นฐาน AI ที่โฮสต์บนฮาร์ดแวร์ของตัวเองในสวีเดน ซึ่งเป็นภูมิภาคที่งานของตัวเองสรุปว่าปล่อยคาร์บอนต่ำสุด (Berget AI) ข่าวยังระบุว่าลูกค้าติดตามคาร์บอนของตัวเองได้ในคอนโซลของบริษัท ทำให้ตัวเลขนี้เป็นคุณสมบัติของสินค้าด้วย

ทิศทางของค่ากริดสวีเดนที่บริษัทเลือกใช้ก็เอื้อต่อสินค้าของบริษัท เพราะต่ำกว่าค่าที่แหล่งอิสระเผยแพร่

เรื่องนี้ยังมีแหล่งเดียวคือตัวบริษัท ยังไม่มีการตรวจสอบจากภายนอกและไม่ผ่าน peer review

คำถามที่ยังไม่มีคำตอบ

ถ้าแทนค่ากริดสวีเดนด้วยค่าที่แหล่งอิสระให้ ตัวเลขต่อคำขอจะขยับขึ้นและอัตราส่วนจะลดลง แต่ทิศทางของข้อค้นพบไม่เปลี่ยน ขนาดที่แท้จริงของการขยับนั้นยังต้องให้ผู้วัดอิสระคำนวณ

ยังไม่มีผู้ให้บริการรายอื่นเผยแพร่ตัวเลขด้วยวิธีเดียวกัน จึงยังเทียบข้ามผู้ขายไม่ได้

ค่าส่วนเพิ่มที่บริษัทบอกว่าจะเพิ่มในเดือนถัดไป จะเปลี่ยนตัวเลขฝั่งสวีเดนไปมากน้อยเท่าใดยังไม่รู้

เรื่องใกล้กัน: thai-datacenter-governance-2026 · kimi-k3