Gemma

Gemma คือครอบครัวmodelภาษาแบบ open-weights จาก google-deepmind จุดขายคือมันถูกสร้างจากงานวิจัยและเทคโนโลยีชุดเดียวกับ gemini โมเดลเรือธงของ Google แต่ย่อส่วนให้เบาพอที่ใครก็ดาวน์โหลดไฟล์น้ำหนักโมเดลไปรันบนเครื่องของตัวเองได้: ตั้งแต่ laptop มือถือ ไปจนถึง server ในองค์กร ผ่านเครื่องมืออย่าง ollama, LM Studio หรือ hugging-face โดยไม่ต้องส่งข้อมูลออกไปหา cloud ของใคร

ครอบครัวนี้โตเร็วมาก: Gemma รุ่นแรกเปิดตัวกุมภาพันธ์ 2024 ด้วยขนาด 2B และ 7B parameters · Gemma 2 ตามมามิถุนายน 2024 (2B, 9B, 27B) · Gemma 3 ในมีนาคม 2025 รองรับ 140 ภาษาและ context-window ระดับ 131,072 token · ล่าสุด Gemma 4 (เมษายน 2026) เป็นรุ่น multimodal รับได้ทั้งข้อความ ภาพ และเสียง มีตั้งแต่รุ่นจิ๋ว E2B ไปจนถึง 31B รวมถึงรุ่นสถาปัตยกรรม mixture-of-experts ขนาด 26B และเปลี่ยนมาใช้ license แบบ Apache 2.0 ที่เปิดกว้างกว่าเดิม นอกจากรุ่นหลักยังมี variant เฉพาะทางอีกเพียบ เช่น CodeGemma สำหรับเติมโค้ด, MedGemma สำหรับงานการแพทย์ (ยังไม่ถึงระดับใช้ทางคลินิก), ShieldGemma สำหรับกรองเนื้อหาไม่ปลอดภัย และ EmbeddingGemma สำหรับสร้าง embedding บนอุปกรณ์ ทั้ง ecosystem มียอดดาวน์โหลดรวมเกิน 150 ล้านครั้ง และมี variant ที่ชุมชนดัดแปลงต่อกว่า 70,000 ตัวบน Hugging Face

คนทำงานยุค AI ควรรู้จัก Gemma เพราะมันคือคำตอบยอดนิยมของโจทย์ที่องค์กรไทยเจอบ่อยที่สุดข้อหนึ่ง: อยากใช้ AI แต่นโยบาย data-privacy ห้ามส่งข้อมูลออกนอกบริษัท การรันโมเดลแบบ on-premise-ai ด้วย Gemma ทำให้ข้อมูลไม่ต้องออกจากเครื่องเลย แถมยังเอาไป fine-tuning ด้วยเทคนิคอย่าง QLoRA ให้เก่งงานเฉพาะขององค์กรได้อีกด้วย

ตัวอย่างจากบทสนทนาจริง

ผู้จัดการฝ่ายกฎหมาย: "เอกสารสัญญาของเราเป็นความลับ ส่งขึ้น cloud ไม่ได้แน่นอน สรุปว่าทีมเราหมดสิทธิ์ใช้ AI เลยใช่ไหม"

ทีม IT: "ไม่ครับ กรณีแบบนี้แหละที่โมเดล open weights อย่าง Gemma เกิดมาเพื่อตอบ เราดาวน์โหลดมันมารันบน server ภายในผ่าน Ollama ได้เลย ข้อความในสัญญาไม่วิ่งออกนอกบริษัทแม้แต่ตัวเดียว แค่ต้องยอมรับว่ารุ่นเล็กที่รันในเครื่องจะฉลาดน้อยกว่าโมเดลเรือธงบน cloud อยู่บ้าง"

ระวังสับสนกับ

• gemini : ชื่อคล้ายกันและมาจาก Google เหมือนกัน แต่ Gemini คือโมเดลเรือธงแบบปิดที่ต้องเรียกใช้ผ่านแอปหรือ api ของ Google เท่านั้น ส่วน Gemma คือรุ่นเล็กที่เปิด weights ให้ดาวน์โหลดไปรันเองที่ไหนก็ได้
• open-source-ai : Gemma มักถูกเรียกว่า open source แต่จริงๆ รุ่น 1 ถึง 3 เปิดเฉพาะ weights ภายใต้เงื่อนไข Gemma Terms of Use ของ Google เอง เพิ่งมี Gemma 4 ที่ขยับมาใช้ Apache 2.0 ซึ่งเป็น license แบบ open source จริง
• gamma : ชื่อคล้ายกันมากแต่คนละเรื่องสิ้นเชิง Gemma คือโมเดลภาษาแบบเปิดน้ำหนักของ Google ส่วน Gamma คือเครื่องมือสร้างสไลด์ เอกสาร และเว็บเพจของบริษัท Gamma Tech คนละบริษัท คนละหน้าที่กันโดยสิ้นเชิง อย่าสะกดสลับกัน